ШКОЛА ЖУРНАЛИСТА

Барацьба з фэйкамі – палітычнае пытанне


У Мінску адбыўся Media Literacy Solutions Forum. На вялікае профільнае мерапрыемства сабраліся больш за 200 удзельнікаў з 25 краін. Калі абагульніць сітуацыю, што з праявамі маніпуляцый, распаўсюдам ілжывых навін сутыкаюцца практычна паўсюль. І толькі ў адзінкавых выпадках улады клапоцяцца пра тое, каб супрацьстаяць гэтаму.

Прэс-служба Беларускай асацыяцыі журналістаў (БАЖ) прыводзіць некаторыя выказванні ўдзельнікаў панэльных дыскусій (на здымку – адна з іх), падчас якіх абмяркоўвалі агульную сітуацыю з распаўсюдам маніпулятыўных, фэйкавых навін у інфармацыйным асяродку і магчымыя крокі ў барацьбе з гэтым злом.

Шукаць праўду… Ці можна прымусіць?

Польскі журналіст Гжэгаж НАЎРОЦКІ ў сваім выступе сказаў, што барацьба з інфармацыйнымі маніпуляцыямі — гэта палітычнае пытанне, шмат што тут залежыць менавіта ад настрою і жадання ўладаў.

У Польшчы ўжо чатыры гады ва ўладзе папулісцкі ўрад. Усё пераўтварылася ў прапагандысцкі канал, хаця раней гэта былі грамадскія медыя. На мінулым тыдні былі выбары і падчас гэтай кампаніі грамадскае тэлебачанне заняло прапагандысцкую пазіцыю. На шчасце, у нас ёсць і прыватныя медыя", — сказаў журналіст.

Ён мяркуе, што агулам людзі не зацікаўленыя ў праўдзівых фактах, таму глабальна нічога немагчыма зрабіць, і ніхто не ведае, як зацікавіць людзей правяраць інфармацыю, шукаць праўду.

Дзіця, калі ходзіць у пачатковую школу, развівае перакананні, што інтэрнэт — крыніца праўды. Таму, калі мы не зможам выхаваць дзяцей, немагчыма будзе працаваць далей з людзьмі ў гэтым кірунку”, — перакананы Гжэгаж Наўроцкі.

Задумацца пра інфармацыйнае “поле”

Аднак на прыкладзе Украіны можна ўбачыць, што сур’ёзныя канфлікты, крытычныя падзеі прымушаюць усіх задумвацца пра інфармацыйнае “поле”, у якім жывуць людзі.

Марына ДОРАШ, праектны менеджар Learn to Discern in Education (IREX, Украіна), распавяла, што хваля ініцыятыў па медыяпісьменнасці стала важнай і масавай акурат у сувязі з трагічнымі падзеямі 2014 года — узброеным канфліктам на Данбасе і анэксіяй Крыма. Большасць ініцыятыў па медыяпісьменнасці рэалізуюцца грамадзянскай супольнасцю.

Гэта пацвердзіла і Наталля ЛІГАЧОВА, кіраўніца праекта “Дэтэктар-медыя” (Украіна). Паводле яе слоў, галоўным рашэннем уладаў, што датычна інфармацыйнай “гігіены”, як бы тое не крытыкавалася, было адключэнне расійскіх тэлеканалаў, блакаванне расійскіх сацыяльных сетак “Вконтакте” і “Одноклассники”.

Гэта выклікала дыскусію, але было эфектыўным. Паводле апошніх дадзеных, расійскае тэлебачанне глядзяць 26 % украінцаў. Наступны наш выклік — прарасійскія СМІ, якія ці фінансуюцца з Расіі, ці падтрымліваюць прарасійскую палітыку. Гэта, да прыкладу, той жа “Таймер” у Адэсе. У нас асноўнай крыніцай інфармацыі для насельніцтва з’яўляецца тэлебачанне. Ужо тры тэлеканалы сталі ўласнасцю Віктара Мядведчука — кума Пуціна. На гэтых каналах — наўпрост прарасійская рыторыка. Я мяркую, што барацьбу за ўнутраныя СМІ ўлады прайграюць”, — лічыць Наталля Лігачова.

Экспертка адзначае, што ў краіне ёсць шэраг ініцыятыў, якія займаюцца выкрываннем фэйкавых навін, але ў асноўным яны недзяржаўныя, працуюць з падтрымкай розных фондаў.

Няма “рубільніка”

У Беларусі падобная сітуацыя, але "у нас няма “рубільніка", заўважыла намесніца дырэктара Прэс-клуба (Беларусь), кіраўніца праекта Media IQ Ала ШАРКО:

На нашых тэлеканалах шмат расійскага кантэнту. Дзяржаўныя медыя ці калядзяржаўныя працягваюць працаваць па савецкіх лекалах. Калі адбываюцца важныя грамадска-палітычныя падзеі, то СМІ ці чакаюць адмашкі зверху на іх асвятленне, ці даюць у нейкай сваёй трактоўцы. Агулам медыя ўспрымаюцца як канал для перадачы патрэбнай уладам інфармацыі”.

Кіраўніца Прэс-клуба Беларусь Юлія СЛУЦКАЯ казала, што для Беларусі сур’ёзная праблема палягае ў тым, што ў глабальных сэрвісах і агрэгатарах, кшталту Яндекс-навіны і Google-навіны, Беларусь не выдзяляецца як асобная краіна. Таму беларускім карыстальнікам гэтыя сэрвісы часта прапаноўваюць кантэнт суседніх медыярынкаў, у прыватнасці, расійскага.

Цяпер з грамадскай ініцыятывы кіраўнікі буйнейшых медыя працуюць над петыцыяй да карпарацый, каб Беларусь прызналі асобным рынкам, была распрацаваная лакалізацыя сэрвісаў навін для нашай краіны. Гэтая лакалізацыя падавала б беларускім чытачам найперш інфармацыю з айчынных рэсурсаў (найбольш правераная і дакладная інфармацыя пра беларускія падзеі змяшчаецца менавіта на нацыянальных сайтах), а не з расійскіх.

Нават у таталітарных краінах трэба…

Каментуючы “рубільнік, як інструмент барацьбы з фэйкавымі навінамі”, Наталля Лігачова зазначыла, што Украіна першай на постсавецкай прасторы сутыкнулася з праблемай інфармацыйнай вайны, таму эксперты праекта “Дэтэктар-медыя” падтрымліваюць такія захады.

Расійскія СМІ — гэта сродкі прапаганды, але не камунікацыі, інфармавання. Калі ёсць доля дзяржаўнага расійскага капіталу, то мы  разглядаем гэтае медыя ў якасці рупару агрэсара. Такі шлях, можа, не ўсім падыходзіць. Але ўсім трэба асэнсаваць, што расійскія СМІ — гэта не СМІ, і гэта не свабода слова”, — перакананая Наталля Лігачова.

 “Я з таталітарнай краіны, таму адчуваю сябе як дома, — заявіла на пачатку свайго выступу Гулім АМІРХАНАВА, кіраўніца кампаніі па медыяпісьменнасці ў сацыяльных сетках для Цэнтральнай Азіі, рэгіянальная менеджарка Internews (Казахстан). — У Казахстане здаралася, што фэйкавыя навіны праз Viber ледзь не прыводзілі да краху буйнейшых банкаў. Таму нават у такіх краінах, як нашыя, можна тлумачыць аўтарытарнаму кіраўніцтву, што яго дабрабыт таксама залежыць ад медыяпісьменнасці".

Гулім Амірханава распавяла: да іх звярталіся нават з Міністэрства ўнутраных спраў з просьбай навучыць змагацца з фэйкамі, фактчэкінгу і шукаць сапраўдную інфармацыю для пошуку злачынцаў.

"Нядаўна ў Цэнтральным Казахстане кіраўнік рэгіёна адкрыў тэлеграм-канал, які павінен разбураць фэйкі пра ўладу. У гарадах развесілі экраны, на якіх рэкламавалі гэты канал і тлумачылі, як змагайцца з фэйкавымі навінамі і дэзінфармацыяй. Гэта адзінкавы выпадак, але нават у нашых уладаў узнікаюць такія выдатныя ініцыятывы,” — гаворыць Г. Амірханава.

Фота Яўгеніі НАЛЕЦКАЙ

 


Система Orphus


КОММЕНТАРИИ К МАТЕРИАЛУ

    ПОИСК ПО САЙТУ

    СКАЗАНО!

    Роман ГОЛОВЧЕНКО, премьер-министр Беларуси:

    – Мы скорбим вместе с родными и близкими (по поводу гибели сотрудника КГБ в столичной квартире по улице Якубовского. – Прим. www.agrolive.by). Но мы должны сделать и выводы. Те, кто встал на путь экстремизма, не остановятся ни перед чем. И об этом нас предупреждал глава государства 30 июля на встрече с активом страны. Тогда он сказал, что деструктивные силы взяли на вооружение тактику заговоров, попыток терактов, кураторы которых находятся за границей. Поэтому в качестве одной из важнейших мер по обеспечению безопасности в нынешних условиях Президент обозначил укрепление дисциплины на всех уровнях и во всех сферах деятельности. Это в равной степени касается не только исполнительской, но и производственной и технологической дисциплины...

    ЦИФРА

    568 тонн клубней

    ввезено в Беларусь с начала массовой уборки картофеля урожая 2021 года (август-сентябрь). Как подчеркивает сообщивший эту информацию официальный сайт Минсельхозпрода, «основное направление использования – промышленная переработка».

    ГЛАС(З) НАРОДА

    Даследчы атрад у Вераб’ях. І не толькі…

    Сёлета ў ліпені ў Глыбоцкім раёне, што на Віцебшчыне, праходзіла дыялекталагічная экспедыцыя, якую ладзілі вучоныя Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа.

    СИЗОХРЕНИЯ

    Вверх по склону, ведущему вниз…

    Вверх по склону, ведущему вниз…

    Фото Владимира СИЗА.

    ПОЧТА@AGROLIVE.BY

    Логин:
    Пароль:

    (что это)