ЛИЦА

Іван КІРЧУК: «Зямля-матухна, дыхні на мяне цяплом…”


Яго называюць то шаманам, то гуру этна-фолька Беларусі. За каларытную знешнасць і вобраз нібыта “не ад гэтуль”, не з нашага часу раз-пораз “сватаюць” на удзел у нечым масавым, папулярным, грымлівым, накшталт “Еўрабачання”. А ён, здаецца, жыве толькі ў сваім унутраным свеце, запоўненым музыкай свайго народа. І вельмі ўдзячны продкам, дзядам, якія збераглі гэтае багацце – і незлічоную колькасць самых розных інструментаў, і шчымлівыя мелодыі, і роднае слова. Іван Кірчук, слынны музыка, 1 лістапада 2013 года, акурат напярэдадні Дзядоўі, вырашыў прадставіць новую аўтарскую праграму “Дарожка мая…”. Яшчэ д­­а самой дзеі нехта паспяшаўся назваць чарговы праект Кірчука “унікальным”. Каб праверыць, ці не перабольшанне гэта, я правяла паўтары гадзіны ў сталічным Палацы прафсаюзаў, на імпрэзе Кірчука. Калі пакідала залу – трапіла ў вір моладзі, якая ўжо “ламалася” на дыскатэку ў тутэйшы ж модны клуб. Скажу адно: нічога больш кантрастнага, несумяшчальнага па эмоцыях даўно не даводзілася адчуваць!

…З самага пачатку дзеі мне ўсё карцела: а чаму ж так упарта завуць Кірчука шаманам? Нейкі штамп? Магчыма…Вось, ён зараз пачынае свой міні-спектакль, размаўляючы з гусямі, вадзянікамі, русалкамі, вітаецца нават з вадой. Язычнік? Ды не, ва ўсіх фрагментах дзеі, якая нібыта маляўнічая сялянская коўдрачка, з простых пасачкаў вытканая, гучаць выразныя хрысціянскія матывы. Кірчук як быццам бы звяртаецца да Бога праз народныя фальклорныя матывы. Такая яна, гісторыя беларускай, ліцвінскай вёскі – амаль увесь час рэлігійная нотка перапляталася з яшчэ дахрысціянскімі ўяўленнямі… Сачыць за Кірчуком, які прама на сцэне замыкаў замову ланцугамі ды замкамі (сапраўднымі, не бутафорскімі!), -- гэта прыкладна тое ж, што сесці ў машыну часу, каб “скінуць” вякоў дзесяць з нашага неспакойнага, тлумнага жыцця-быцця. З усімі гэтымі смарфонамі, кампамі, мабіламі і гэтак далей. Ах, як хочацца, няхай і на некалькі хвілін, але пазбавіцца ад ўсяго гэтага “навароту”…

“Хто мудрэй за мяне, няхай перацягае ўвесь пясок з таго мора, можа, і знойдзе мой ключ”, - таямніча заўважыў музыка. Гэта была толькі першая, мне падалося, уступная частка дзеі. А затым артыст напоўніў залу манументальнага палаца дзіўнымі, чароўнымі, рэдкімі для гарадской айкумены гукамі. Гукамі вясковай цішыні, я так бы вызначыла. Проста музычная спадчына дзядоў, якой па-майстэрску смела, але, адначасова, ашчадна, беражліва карыстаецца маэстра Кірчук – пры сваёй нягучнай сутнасці мацнейшая за самыя сучасныя гукі, што напаўняюць нашыя перапоўненыя мегаполісы.

Далей было яшчэ шмат чаго цікавага. Музыка змог коратка “прабегчыся” па ўсіх важных стадыях, падзеях у жыцці беларускага вяскоўца – ад нараджэння да вяселля, адыходу ў рэкруты, і нават смерць не пабаяўся “зачапіць” Кірчук. Адпаведнае апрананне, у чымсьці гатычны вобраз – і ціхі, іранічны аповед пра тое, што, аказваецца, нашы сельскія продкі ніколі не баяліся Смерці. З маленства чалавечак чуў ад бацькоў, што, па сутнасці, увесь наш шлях на гэтай Зямлі – шлях да скону.

Але як жа трэба праходзіць яго? Марнаваць час у пустых справах? Адрывацца ад каранёў? Забывацца на сваю зямельку? Лірычны герой, якога ствараў на сцэне Іван Кірчук, канешне ж, не анёл і не ідэальны чалавек без заган. Душа яго, хутчэй за ўсё, не трапіць у рай. Але… З малых гадоў і да скону чалавек вясковы кланяецца, просіць блаславення, добрага плёну ад “святой зямелькі, святой зямліцы”. І тое, што яна, карміцелька, адгукаецца, “дыхае” цяплом, адорвае ласкаю… Мабыць, у гэтым – спрадвечны сэнс існавання зямнога працаўніка, шчырага сейбіта.

Але ж… Справе – час і адпачынку – час! На імпрэзе Кірчук падзяліўся сваёй даўняй белай зайздрасцю – маўляў, заўсёды хацеў паіграць на гармоніку, ды ўсё не выпадала… Паспрабаваў нас сцэне, услед за дзядамі, -- як сам казаў, “нешта такое атрымалася, ды яшчэ шмат трэба вучыцца”. Калі ж за сяўбой прыйшло жніво, а потым, паціху, і калядная пара – лідэр этна-трыо “Троіца” даў невялічкі батлеечны спектакль. З чароўнага чырвонага куфра павылазілі розныя цікавыя персаналіі: цыганка-гадалка, чорт, мядзведзь. Па версіі народнай, распавёў Кірчук, некалі вядзьмар ператварыў аднаго ленаватага мужычка, які надта любіў чужыя пчаліныя калоды трэсці, у вечнага нахлебніка, ласага на чужы мёд…

“Сею, сею, засяваю – мудрых продкаў успамінаю”, -- гэтымі словамі нібы падводзіў рысу пад сваім выступам, не зусім звычайным нават для адметнага музыкі, фалькларыста, сам Кірчук. Заўважыў, што “чалавек як свечка – вецер дуне, ён і згасне”. Трапіць пасля ў рай? Наўрад ці, бо “у нашым раю жыць весела, толькі некаму…” Ці не праўда, у гэтых словах хаваецца нешта алегарычнае, прытоенае, але цалкам зразумелае, калі засяродзіцца як след? Адметнасць вясковай, глыбока народнай філасофскай плыні – менавіта ў тым, што яна -- на ўсе часіны, прыдатная для ацэнкі любых абставінаў, сацыяльных калізій. Разважаючы пра нараджэнне і смерць, Кірчук казаў са сцэны: толькі забываючыся на сябе, даруючы іншаму, чалавек знаходзіць… сябе, далучаецца да вечнага жыцця…

…А скончыў і маналог, і дыялог з гледачом нізкім паклонам – продкам-беларусам. За тое, што перадалі ўсю гэтую мудрасць, не згубілі яе, не страцілі. Цяпер трэба камусьці весці рэй гэтага зберажэння далей? Так… Зрэшты, гэта і ёсць “дарожка мая” для Івана Кірчука. Ён прызнаўся, што трохі хваляваўся, рыхтуючы для новай сцэны Палаца прафсаюзаў новую праграму. “Яна – адбітак творчасці, якая жыла доўгія стагоддзі у нашых дзядоў, у беларускіх вёсках, якая, на жаль, цяпер губляецца ў сучасных гарадах”, -- заўважыў музыка.

Кажуць, ён збіраецца ў новую экспедыцыю па беларускіх вясковых прасторах. Не думаю, што зараз будзе лёгка знайсці носьбітаў народнай традыцыі – нашы сёлы згасаюць… Верыцца, аднак, -- лідэр айчыннага музычнага фольку абавязкова знойдзе нешта, вартае быць пачутым на вялікай сцэне. “Дарожка” Кірчука працягваецца. Хай жа надаўжэй…

Фота з Інтэрнэт-сайта festival.vitebsk.by


Система Orphus


КОММЕНТАРИИ К МАТЕРИАЛУ

    ПОИСК ПО САЙТУ

    СКАЗАНО!

    Александр ЛУКАШЕНКО, Президент Беларуси:

    – Стоит вопрос: надо ли сегодня Беларуси производить значительно больше сельхозпродукции, чем сейчас? Мы не будем форсировать это, потому что продать тяжело. Вы видите, как мы пробиваемся на китайский рынок, диверсифицируем продажи продовольствия по всему миру, чтобы не зависеть от одного российского рынка. Мы идем во все точки для того, чтобы продать то, что мы сегодня производим с избытком…

    ЦИФРА

    1,15 млн т зерна вместе с кукурузой (при плане 1,5 млн т)

    получили аграрии Гродненщины по итогам 2018 года. Об этом сообщил губернатор региона Владимир КРАВЦОВ, докладывая Президенту Александру ЛУКАШЕНКО во время визита последнего в Гродно в октябре.

    ГЛАС(З) НАРОДА

    Белорусские фермеры не готовы работать с торговыми сетями, но покупатели будут искать органик продукты в гипермаркетах

    Только 43,2 процента белорусов осведомлены, что такое органические продукты и чем они отличаются от обычных. Основная часть информированных покупателей, в первую очередь, будет искать такую еду на полках гипермаркетов. И лишь 10% – заказывать на интернет-сайтах. Такие любопытные данные получены в ходе социологического исследования, которое провели в текущем году, по заказу Центра экологических решений (ЦЭР), специалисты Информационно-аналитического центра при Президенте Республики Беларусь. www.agrolive.by побывал на презентации результатов, организованной в Минске.

    СИЗОХРЕНИЯ

    Вверх по склону, ведущему вниз…

    Вверх по склону, ведущему вниз…

    Фото Владимира СИЗА.

    ПОЧТА@AGROLIVE.BY

    Логин:
    Пароль:

    (что это)